Sirup, sirup og ville dyr!

Dei siste vekene har eg fått møte fleire en tidlegare nevnte dyr dette kontinentet har å by på; giraff, sebra, krokodille, antilope, apar (baboar (skriveleif?)). Forrige helg var vi ein gjeng til Victoria Falls og såg/blei dusja av den mektige fossen. Etter å ha sett Iguassi Falls i Brasil/Argentina var det nesten litt skuffande syn, det var ikkje det samme oversikta der ein fekk sjå kor stor fossen er. Det var mykje «Mosi» (ei slags tåke). Men like nedanfor var de ei ganske spektakulær bru som eg noke impulsivt bestemte meg for å hoppe utfor, dog med strikk festa rundt beina. Ta sats og stupe med haudet først 111 meter mot avgrunnen i form av ei elv var ganske så avskrekkande, dog eg har hoppa bungy fra 145 meter i New Zealand. Men eg hadde vist glømt kor unaturleg og skummelt det var! Når vi likesågodt var der, så vart vi lurt til å kjøpe fleire hopp, så vi tok sånn slide over den elva, og ein swing som i likhet med bungyen innebar eit fritt fall på 111 meter, berre at det var med beina først og ein deilig lang swing 10 meter over den brune Zambezi elva. Etter det var vi på eit alt for fint hotell og bada og fekk mat ved bassengkanten. Samstundes såg vi på apestekane til Babonane (fortsatt apekattar) som sneik seg til restane på forlatte bord og i bossbøttene. Så gjenstod de ein liten gåtur blandt giraffar, sebraer og antiloper, alle på 2-3 meters avstand. Og giraffpappaen stilte seg i vegen når vi skulle gå, så vi sto å såg på at han guiden vår måtte bort å få den til å flytte på seg då ein bil ville forbi. På veg heim fra skulen i Simonga idag møtte vi også ein giraff, den var vill merka vi når vi prøvte å gå bort til den. Deretter kom de ein heil apepatrulje springande over veien. Jaja, slik er det altså i afrika. Meste mål er å gå med løver, kanskje i helga skal vi det.

Frå dyr til folk...

Om nokon vil sende kort eller noke så er adressa hit: Navnet mitt, P. O. Box 60934 Livingstone, Zambia.

Mikael`s På Kanten spalte:

Som sagt er dette ei spalte på kanten av stupet, idag tar eg eit steg fram. Etter å ha melka ein Zambiar for informasjon, så innrømte han ganske så direkte at folk her er vant med å få kapial, utstyr og diverse fra Vestlige land (Europa, USA). Så kvifor skal dei gidde å gjere meir en naudsynt, når ein kan ligge i skyggen å vente på nye forsyningar. Så Asbjørn, fin kommentar på forrige blogg: Korrekt svar, dette er å gi folk fisk, ikkje å lære dei å fiske. Zambiaren la til at dette er eit stort problem, som eg prøvte å få fram i forrige innlegg. At folk blir late har eg eit beskrivande sitat på: «if we don`t get money or equitment, we think our sponsors are bad people» (sitat anonym Zambiar). Kva kan ein gjere med dette??

Gammal vane vond å vende, over og ut fra eit samfunn i sirup!

Simonga, eit samfunn i sirup

Liten tidsbegrepsoppklaring:

10 min i zambia = 1 til 1,5 norsk time

Vis ein har ein avtale....

this afternoon = kanskje imåra kveld eller ikkje i de heile tatt

tomorrow = tidligast om ei veke

Ja, når tidsrammene er fastlagt er de jo berre å fyre laus med historiar om dyr man helst møter i dyrepark og innelåst i bur. For eksempel den Zambesiske spyttande Kobraen som smaug seg 20 cm fra mine bare føter ut fra badet i stråhytta. Slangen gjekk i dekning under ein koffert, størrelsen på beistet er ikkje noko å skryte av, men tv kanalen «Animal Planet» har lært meg at det er slangeungar som er dei giftigast på grunn av at dei skal ha noko å stille opp mot større og sterkare medslangar.

Så veit dykk de! Eg fekk ikkje panikk før eg sa fra til dei tre jentene her, dei var særs flinke til å få meg til å skjønne at då kan de jo vere slangar i senga og, og i putetrekket, og i skoen, og i hjørna i dusjen, og kanskje under kjøleskapet, og under vasken, og då har ein det gåande. Hypokonder må ein ikkje verta, men etter gjenntatte funn av 10 cm med 1000 beinar med klo som ein krabbe på puta ved leggetid, og edderkoppar av varierande storleik så har eg sjekka litt ekstra før eg hoppar i dusjen eller legg meg på puta om kvelden. Men ein må berre finne seg i at det er ville dyr her i Afrika! Vi bur ved grensa til eit naturreservat, så mangel på små og store kryp er det ikkje.

Praksis ved Simonga Basic School

Første dag vart vi møtt av ein koseleg rektor som snakka om kor mykje vi skulle lære av dei og at vi skal lære vekk til dei. Resten av veka var eg vaktmester som fiksa (spikka, skrudde, snekra, saga lima) nokre gamle skap. Med min norske effektivitet vart eg sett på som uhøfleg trur eg, for alle sa at eg var så «busy» heile tida, med oppgavene eg hadde fått. Men eg skjønnte etter nokre dagar at dette er eit samfunn i sirup, har du lyst til å berre stå å småprate med ein lærar i en time så gjer ein det. Fikse ting som detter fra kvarandre kan ein tydeligvis ta igjen seinare. Så da er det jo heilt fantastisk kor lite ein kan får gjort på 4 timar på «jobb» kvar dag om ein skal vere så innefektiv som eg har fått intrykk av at mange her er. Men siste dagen i veka vart eg utfordra til å ha mattetime for 8 klasse. Dagen før hadde eg vert i ein mattetime så eg skjønnte hvertfall litt kva de gjekk i. Eg fekk vete tema for timen og fekk ein halvtime å sette meg inn i stoffet, og kom til klasserommet der alle reiste seg og helste høfleg: «Good morning, teacher». Timen gjekk meget bra vil eg sei, ved denne skulen er det mykje dialog og aktive elevar. Dei svarar på spørsmål, er meget lærevillige og viktigst av alt meget takknemlege for å ha råd til skulegang i de heile.

Mikaels På Kanten spalte:

Med stor fare for å trakke i salaten vågar eg meg på ein open refleksjon kring folk eg har møtt her i Zambia så langt. Det er og har vert mange «Mosoongos» (kvite og rike) i dette landet som har gjort mykje for å hjelpe til med å bygge og finasiere skular osv. Og arrester meg gjerne om dette er heilt på vidda, men intrykket mitt er at mange zambiarar berre sitt å ventar på meir hjelp. Eit ordtak seier: Ikkje gje meg en fisk, lær meg heller å fiske. Metoforisk talt så virkar det som at dei kvite som har vert her har gitt zambiarane fisk og berre lært dei litt å fiske. Det går ikkje ann å lære litt å fiske! Kvifor skal dei dessutan fiske sjølv? Når dei ganske sikkert veit at det kjem fleire forsyningar. På skulen får alle elevane maisgraut til lunsj, den saman med alt anna på skulen er finansiert av nokon danskar. Dette i form av ein kontainer med «maisgrautpulver», og kjøp av skulepultar, lærebøker og alt ein treng på ein skule. Men dette er jo å gi nokon fisk, er det vel ikkje? Samtidig er lærarane stolte over nokre små maisårkar dei har fått finansiert. Potensialet til åkrane er mykje større, mykje land som tydelig har vert dyrka ting på før gror igjen, nett som i norge. Kvifor ikkje dyrke opp store kvantum slik at skulen er sjølvforsynt med mais? Og då la skulen bygge seg sjølv utan at eksterne partar må spytte inn pengar for at skulen skal klare å holde seg sjølv på beina. Mitt spørsmål er: Er dette å lære folket her å fiske eller er det å gi dei fisk?

Håper ikkje for mange har vonde tær etter denne lille tankeverksemda mi. Røynda talar fra levera, over og ut fra hjertet av Afrika. 

Bilder kjem når nettet tilseier at det kan gå!

Førsteintrykk av Zambia

Ja, då var vi altså på plass midt i tjukkaste Afrika. Her er varmt og meget klamt. Når vi landa og steig ut av flyet og fekk med ein gang kjenne på våre norske rastlause kroppar kva utrykket "TIA" er for noko, "Time In Afrika" betyr det. Dette innebær at tida ikkje er vegledande, effektivitet er eit framandord og derav lange køar med stressa turistar og studentar som vil komme fram slik at ein då kan slappe av. Akkurat som "Fiji time" på Fiji, der fekk eg høyre; "null stress, slapp av mann, du er på Fiji". Etter ein time i kø på den underbemanna "immigration office" så kom vi ut, der sto det en meget avslappa mann som skulle hente oss, han sa etter mykje om og men at han hadde lånt vekk bilen som han skulle henta oss i, og dei som lånte den hadde punktert. Men til slutt kom vi oss fram.

Ein kan seie mykje om å forberede seg til å komme til eit fattig land som Zambia, men eit sjokk blir det uansett. Eit utrykk seier noko i denne dur: det ein høyrer- gløymer man , det man ser- husker man og det man opplever- kan man. I alle år har eg sett fattigdom på tv, høyrt om det, vært i Brasil og sett det på nært hold, men i løpet av desse månedane kjem vi til å vere midt oppi det heile og lære om korleis det er. Med å dagleg ha kontakt med folk som lever med eit budsjett tilsvarande tyggisbudsjettet til ein norsk ungdomskuleelev. Opplevelse av fattigdom får vi nok ikkje då vi ved hjelp av lånekassa/skattebetalarane i Noreg er milionærar her nede. Dog på grunn av latterleg mange nullar på pengesedlane. Så når vi landa var det rett i minibanken å ta ut 2 000 000 lokale "galninga" som tilsvarar omtrent 2400 NOK.

Apropo vestlandsvegane, dei er ikkje noke å klage på! Eg har etter ei veke no skjønnt kvifor eg har til gode å sitte på med ein taxi som kunna passert EU kontroll etter Norsk standard. Det regna i ein halvtime når vi kom til landet, og kvar ein dråpe var å finne oppå den harpakka bakken, også kallt for veg. Holer og steinar skrapa og rista laus alt ein bil har å by på av skruar og dempara. Så min tilsynelatande slitte Space Wagon heime hadde vert ein luksus taxi i dette landet, med fungerande bremser, setebelte, dempara, heil frontrute, dørhandtak som ikkje er knekt av og de heile. Men nok om da!

I måra reiser vi vekk fra Livingstone til den lille "bygda" Simonga, først må vi berre innom å helse på skulesjefen i distriktet før vi får lov til å starte med praksis. Då vert det 4 veker bland løver, apekattar, flodhestar og elefantar. Og masse ungar som trur at vi er milloinærar, men det er man jo her nede. Angåande elefant som framkomstmiddel, må eg komme tilbake til det seinare. Eg har ikkje komme over ein eg er heilt fornøgd med enda. Når det var sagt, så må eg gå. Har bestillt mat, og har det frykteli travelt med å ligge med bassengkanten og bade. Dette er ein liten luksus dag vi har unna oss før 4 veker i Simonga, det er ikkje slik vi skal ha de i praksis.